Uit elkaar gaan

Uit elkaar gaan

Uit elkaar gaan, welke begeleiding past bij mij?

De manier waarop jullie uit elkaar gaan is alles bepalend. Gaan jullie zoveel mogelijk in onderling overleg uit elkaar? In dat geval biedt BFPA  als Register Financieel Echscheidingsadviseur (RFEA) de mogelijkheid van gezamenlijk advies met de begeleiding van het gehele scheidingsproces. Dit houdt ook in, het indienen van het verzoek via de advocaat bij de rechtbank. Betreft het de beëindiging van een geregistreerd partnerschap zonder kinderen? In dat geval is de begeleiding inclusief het mede ondertekenen van de beëindigingsovereenkomst door de advocaat of notaris. Is mediation, of gezamenlijk één advocaat, of ieder een eigen advocaat een meer passende oplossing? In dat geval kan BFPA complementair aan de begeleiding van de mediator, advocaat of notaris het financiële adviestraject en de fiscale paragraaf verzorgen. Dit kan in de vorm van gezamenlijk of individueel advies.

Beëindiging samenleving samenwonenden

Wonen jullie samen en gaan jullie uit elkaar? Hierover lees je meer onder “Beëindiging samenleving“.

Uit elkaar gaan op latere leeftijd

Steeds vaker komt scheiding voor onder 55plussers.  Voor deze groep gelden bij scheiding specifieke aandachtspunten. Je leest hier over meer in het bericht “Scheiden op latere leeftijd“.

Begeleiding van het gehele scheidingsproces

Waar hierna over scheiding wordt gesproken wordt daarmee bedoeld uit elkaar gaan, ongeacht de samenlevingsvorm. Iedere situatie bij uit elkaar gaan is anders. Er vindt altijd eerst een vrijblijvend persoonlijk kennismakings- en intakegesprek plaats. Voorafgaand hieraan is er de mogelijkheid van  een oriënterend telefoongesprek. Het kennismakingsgesprek kan met jullie samen, of wanneer dit de voorkeur heeft, eerst met jullie ieder apart. In het gesprek wordt een inventarisatie gemaakt van jullie specifieke persoonlijke omstandigheden, wensen en doelstellingen. De begeleiding van het scheidingsproces omvat onder meer:

  • Indien van toepassing, vaststelling kinderalimentatie en opstellen ouderschapsplan.
  • Vaststelling behoefte en draagkracht ten behoeve van de partneralimentatie.
  • Begeleiding bij het maken van voorlopige financiële en andere praktische afspraken.
  • Opstellen van de vermogensverdeling en onderling te verrekenen bedragen.
  • Pensioenrapportage ten behoeve van de optimalisatie van de pensioenverevening, of pensioenverdeling.
  • Estate planning (vermogensverschuiving na  overlijden en bij leven).
  • Opstellen convenant, vaststellings- of beëindigingsovereenkomst.
  • Begeleiding procedure van het indienen van het verzoek, tot de inschrijving bij de gemeente.

Prijsindicatie

Naar aanleiding van het intakegesprek volgt er eerst een dienstverleningsvoorstel inclusief prijsopgave. Je wilt uiteraard vooraf weten waar je financieel aan toe bent. BFPA werkt uitsluitend op basis van een “fixed price”. Geen onaangename verrassingen achteraf! Een tarief indicatie is lastig op voorhand te geven. Het tarief hangt af van de persoonlijke omstandigheden en de specifieke wensen. Meer weten? Neem contact op voor een vrijblijvend oriënterend gesprek.

Onderwerpen intakegesprek

In het intakegesprek komen onder meer de volgende aandachtspunten aan de orde:

De samenlevingsvorm, het huwelijksgoederenregime, de eventuele huwelijks- of partnerschapsvoorwaarden, of de eventuele samenlevingsovereenkomst bepalen de onderlinge juridische verhouding. De samenlevingsvorm in combinatie met de gezinssamenstelling bepaalt de scheidingsprocedure.

 

Scheiden kan bij huwelijk alleen door tussenkomst van de rechter. Dit kan op basis van een gezamenlijk, of eenzijdig verzoek aan de rechtbank.

Het gezamenlijk verzoek aan de rechtbank gaat vergezeld van het echtscheidingsconvenant en indien van toepassing het ouderschapsplan. Deze stukken worden in onderling overleg met  jullie door BFPA opgesteld. De begeleiding door BFPA is inclusief het indienen van het verzoek bij de rechtbank via de advocaat.

Geregistreerd partners zonder minderjarige kinderen kunnen zonder tussenkomst van de rechter het partnerschap beëindigen. Dit kan door middel van de inschrijving van een door een advocaat, of notaris mede ondertekende beëindigingsovereenkomst in het register van de burgerlijke stand. De begeleiding door BFPA, is inclusief de mede ondertekening van de beëindigingsovereenkomst door de advocaat of de notaris.

Zijn er minderjarige kinderen? In dat geval kan het partnerschap uitsluitend via een verzoek aan de rechtbank beëindigd worden.

Het gezamenlijk ontbindingsverzoek wordt tezamen met de beëindigingsovereenkomst en het ouderschapsplan door de advocaat bij de rechtbank ingediend. Deze stukken worden in onderling overleg met  jullie door BFPA opgesteld. De begeleiding door BFPA is inclusief de kosten voor het indienen van het verzoek bij de rechtbank door de advocaat.

De wijze waarop een samenleving beëindigd moet worden is doorgaans bepaald in de samenlevingsovereenkomst. Is er geen samenlevingsovereenkomst? In dat geval gelden de afspraken die jullie maken bij de beëindiging van de samenleving. Hebben jullie jullie als samenwonende ouders gezamenlijk het gezag over jullie minderjarige kinderen? In dat geval is het opstellen van een ouderschapsplan wettelijk verplicht.

De begeleiding van BFPA is inclusief de kosten voor het notarieel passeren van de, door BFPA in concept opgestelde, vaststellingsovereenkomst. Dit  laatste is niet verplicht maar verdient wel de voorkeur. De voordelen zijn:

  • de identiteit en de beëindigingsdatum van de samenleving, de peildatum voor de verdeling en de datum van ondertekening liggen vast,
  • de afspraken liggen vast en er kan altijd een afschrift opgevraagd worden,
  • de afspraken kunnen zonder tussenkomst van de rechter via de deurwaarder afgedwongen worden.

Hoe klein de kans ook is, het is goed om bij de gevolgen van een overlijden tijdens de scheidingsprocedure stil te staan. Wanneer er geen testamenten zijn opgemaakt, blijven jullie tijdens de scheidingsprocedure elkaars wettelijk erfgenaam. Willen jullie dit anders? In dat geval kan er een testament opgemaakt worden.

Zijn er wél testamenten opgemaakt, dan is het de vraag of deze niet tijdens de procedure al aan de nieuwe situatie moeten worden aangepast.

Naast de afspraken met betrekking tot de opvoeding, verzorging, omgangsregeling en de kinderalimentatie is het goed om ook stil te staan bij de financiële gevolgen bij overlijden. Denk daarbij aan:

  • de kinderalimentatie die wegvalt,
  • de extra kosten voor kinderopvang etc.,
  • het ouderlijk vruchtgenot over het vermogen van minderjarige kinderen,
  • het bewind over het vermogen van minderjarige kinderen,
  • de gevolgen voor uw nalatenschap, wanneer een (minderjarig) kind overlijdt na u,
  • etc.

In het geval van minderjarige kinderen, dient er een ouderschapsplan opgesteld te worden. De begeleiding is inclusief de opstelling van het ouderschapsplan. Voor wie is het ouderschapsplan wettelijk verplicht?

  • gehuwde en geregistreerde ouders met of zonder gezamenlijk gezag en
  • samenwonende ouders met gezamenlijk gezag.

Het ouderschapsplan bevat in ieder geval de volgende afspraken:

  • hoe de zorg en opvoeding is geregeld,
  • hoe de omgang is geregeld,
  • hoe jullie elkaar informeren over belangrijke onderwerpen,
  • hoe jullie de kosten voor de opvoeding en verzorging hebben geregeld.

Kinderalimentatie wordt op basis van het netto gezinsinkomen vóór de scheiding forfaitair vastgesteld. De begeleiding is inclusief de berekening van de kinderalimentatie. Een second opinion behoort ook tot de mogelijkheden.

Het recht op partneralimentatie bestaat wanneer één van jullie niet, of niet voldoende, in staat is om zelf in de kosten van het levensonderhoud te voorzien. De andere partner moet, wanneer dat het geval is, wel voldoende draagkracht hebben om de partneralimentatie te kunnen betalen. Jullie kunnen de alimentatie in onderling overleg bepalen. Er zijn richtlijnen voor de bepaling van de partneralimentatie opgesteld. In de zo genoemde Tremanormen is aangegeven op welke wijze de behoefte en de draagkracht berekend worden. Rechters hanteren dezelfde normen. De begeleiding door BFPA is inclusief de berekening van de behoefte en draagkracht. Een second opinion met betrekking tot gemaakte berekeningen, of afspraken behoort tot de mogelijkheden. In 1994 is de de maximale duur van de partneralimentatie van levenslang, naar de huidige maximale duur van 12 jaar gegaan. Met ingang van 1 januari 2020 gaat de maximale duur van de partneralimentatie van 12 naar 5 jaar.

 

Samenwoners zijn niet onderhoudsplichtig voor elkaar na beëindiging van de samenleving. Er bestaat dus wettelijk gezien geen recht op alimentatie. In onderling overleg kunnen jullie hiervan afwijken. In dat geval moet de overeengekomen alimentatieplicht wel schriftelijk vastgelegd worden.

Onder bepaalde voorwaarden, geldt er recht op een ANW-uitkering na overlijden van de alimentatieplichtige. Dit geldt voor gehuwden, geregistreerd partners en samenwonenden.

Een scheiding brengt vaak onzekerheid met betrekking tot de financiële toekomst met zich mee. Vast onderdeel van de begeleiding door BFPA is de vaststelling van het netto besteedbaar inkomen van beiden na de scheiding.

 

Bij de bepaling van het netto besteedbaar inkomen na de scheiding wordt rekening gehouden met de toeslagen waarop er na de scheiding recht bestaat.

Doorgaans blijft een van jullie beiden in de huidige woning wonen. Of dit mogelijk is hangt af van het beschikbare vermogen of het inkomen na scheiding. Wonen jullie in een huurwoning? In dat geval is eenvoudig te bepalen wat de mogelijkheden zijn voor degene die in de huidige woning wil blijven wonen. Met een eigen woning is dat een stuk ingewikkelder.

 

Met een eigen woning is de eerste vraag wie er in juridische zin het recht heeft om in de woning te blijven wonen. Met andere woorden op wiens naam staat de woning? Wat is het huwelijksgoederenregime? Zijn er huwelijks- of partnerschapsvoorwaarden? Is er een samenlevingsovereenkomst? Als de juridische opties duidelijk zijn, blijft er nog een groot aantal andere vragen over.

  • Kan degene die de woning wil overnemen de hypotheek alleen opbrengen?
  • Is de geldgever bereid de andere partner te ontslaan uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de hypotheek?
  • Is er vermogen aanwezig om degene die verhuist uit te kopen, of moet dit meegefinancierd worden?
  • Wat is de maximale eigenwoningschuld, dit is het gedeelte van de hypotheek waarover de rente aftrekbaar is, voor degene die de ander uitkoopt?
  • Staat de woning onder water en wat zijn de gevolgen daarvan?
  • Heeft een van jullie meer in de eigen woning geïnvesteerd dan de ander?
  • Met welk deel van het eigenwoningverleden moet degene die verhuist bij aankoop van een nieuwe woning rekening houden?
  • Hoe hoog is de maximale eigenwoningschuld bij aankoop van een nieuwe woning voor degene die verhuist?
  • Wat zijn de mogelijkheden met NHG (Nationale Hypotheekgarantie)?
  • Zijn er nog andere regelingen waarvan gebruik gemaakt kan worden?
  • Wat zijn de fiscale gevolgen met betrekking tot de eigen woning?

Lees ook Eigenwoning en scheiding.

Het kan zo zijn dat bijzondere omstandigheden om extra aandacht vragen. Hierbij kan bij voorbeeld gedacht worden aan de volgende situaties.

  • Er is sprake van een aangepaste woning in verband met ziekte of verminderde validiteit van een van beiden.
  • Degene die, in verband met specifieke persoonlijke omstandigheden, in het huis wil blijven wonen kan de hypotheek niet of niet volledig opbrengen.
  • De andere partner wil meewerken aan een oplossing.
  • Hieraan zijn mogelijk juridische en/of fiscale consequenties verbonden waarbij stil gestaan dient te worden.

Bij de verdeling van het vermogen dienen het huwelijksgoederenregime en de eventuele huwelijks- of partnerschapsvoorwaarden als uitgangspunt bij de verdeling en verrekening van het gezamenlijk vermogen. Voor samenwoners geldt het bepaalde in de samenlevingsovereenkomst. Is er geen samenlevingsovereenkomst? In dat geval gelden de afspraken die gemaakt worden bij de beëindiging van de samenleving.

 

De gezamenlijke bezittingen worden verdeeld. Er is een onderscheid tussen de juridische verdeling, zijnde het deel waar ieder recht op heeft, en de werkelijke verdeling. Hierdoor kan een van jullie, uitgedrukt in geld, worden overbedeeld. Dit wordt onderling  verrekend.

Ongeacht de samenlevingsvorm kan er sprake zijn van privévermogen. Denk hierbij aan een schenking of erfenis die in het verleden onder uitsluiting is ontvangen. Bij een huwelijk op of na 1 januari 2018 zonder huwelijksvoorwaarden zijn erfenissen en schenkingen sowieso privévermogen. Privévermogen en gezamenlijk vermogen kan door elkaar lopen. Dit is het geval als er privévermogen in het gezamenlijk vermogen is geïnvesteerd, maar ook omgekeerd. Ook kan een van jullie in het vermogen van de ander hebben geïnvesteerd. Hierdoor ontstaan er vergoedingsrechten waardoor de ene partner per saldo een vordering krijgt op de andere partner.

Zaken waarvan niet kan worden aangetoond dat deze tot het privévermogen behoren, behoren toe aan het gemeenschappelijk vermogen.

Het zakelijk vermogen kan onderdeel uitmaken van het gezamenlijk, of privévermogen. Of het zakelijk vermogen voor verdeling in aanmerking komt, hangt af van het huwelijksgoederenregime en de eventuele afspraken die daar in de huwelijks-, of partnerschapsvoorwaarden over zijn gemaakt. Bij samenwoners blijft het zakelijk vermogen doorgaans privé. Dit geldt ook voor zakelijk vermogen dat reeds aanwezig was voor het huwelijk dat op 1 januari 2018 of daarna is gesloten.

Bij scheiding dienen levensverzekeringen en lijfrentes te worden verdeeld, behalve wanneer deze tot het privévermogen van een van beiden behoren. Bij de verdeling dient stil gestaan te worden bij de fiscale consequenties van de verdeling. Denk hierbij ook aan bijzondere vormen van levensverzekering zoals de stamrechtpolis, ofwel goudenhanddrukpolis. Ook kan er volgens het overgangsrecht nog sprake zijn van de levensloopregeling.

Misschien is het een optie om levensverzekeringen, of lijfrente te verrekenen met bij voorbeeld het uitkoop bedrag voor de woning. Het is in ieder geval goed om bij alle mogelijkheden stil te staan. Uiteraard geldt dit ook voor de eventuele fiscale consequenties.

In de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (VPS) en de Pensioenwet (PW) is bepaald hoe respectievelijk het ouderdomspensioen en het bijzonder partnerpensioen zijn geregeld na scheiding. Van deze wettelijke bepalingen kan in onderling overleg afgeweken worden.

Het is van belang om alle mogelijkheden bij scheiding in kaart te brengen om weloverwogen keuzes te kunnen maken. Het in kaart brengen van de mogelijkheden is onderdeel van de begeleiding door BFPA. Pensioenuitvoerders kunnen de verschillende mogelijkheden actuarieel doorrekenen en aanreiken. Echter, zeker als het meerdere uitvoerders betreft, kan hier onnodig veel tijd overheen gaan. Doorlooptijden van een aantal weken, of zelfs maanden is hierbij eerder regel dan uitzondering.

Zie ook pensioen en scheiding en beschikbare premieregeling en scheiding.

Voor samenwoners geldt er geen wettelijke regeling voor de verdeling van het ouderdomspensioen. Er kan wel sprake zijn van bijzonder partnerpensioen wanneer er aan een aantal voorwaarden wordt voldaan. Onderling kunnen er ten aanzien van het ouderdomspensioen wel afspraken gemaakt worden.

 

Voor gehuwden en geregistreerd partners is wettelijk bepaald dat het ouderdomspensioen dat is opgebouwd tijdens het huwelijk of partnerschap 50/50 verdeeld, ofwel verevend. Dit is bepaald in de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (VPS). Het is regelend recht dus er kan van afgeweken worden. De mogelijkheden zijn:

  • niet verevenen, ofwel de VPS niet van toepassing verklaren in het convenant,
  • een andere verdeling dan 50/50 afspreken,
  • conversie in een zelfstandige aanspraak op ouderdomspensioen.

In het geval van een toezegging op basis van een beschikbare premieregeling verdient pensioenverevening extra aandacht. Er is namelijk veel ruimte aan de kant van de uitvoerders,omdat wettelijke bepalingen voor pensioenverevening en premieregeling ontbreken.

Naast bovengenoemde mogelijkheden kan in plaats van de toepassing van de VPS gekozen worden voor pensioenverrekening. Verrekening met andere vermogensbestanddelen behoort tot de mogelijkheden. Als ook dit niet de bedoeling is, dan dient pensioenverrekening ook in het convenant uitgesloten te worden. Bij van de VPS afwijkende keuzes dient ten alle tijden stilgestaan te worden bij de fiscale consequenties. Zie ook pensioen en scheiding.

Voor gehuwden of als geregistreerd partners is er automatisch recht op bijzonder partnerpensioen. Het partnerpensioen is gelijk aan het tot de echtscheidingsdatum opgebouwde partnerpensioen. Voor samenwoners geldt ook, dat er aanspraak kan bestaan op bijzonder partnerpensioen. Er moet dan wel aan een aantal voorwaarden worden voldaan. Van hetgeen bij wet is bepaald, kan in onderling overleg afgeweken worden.

Het streven is om de nieuwe WPS in 2021 in te laten gaan. De belangrijkste aanpassingen zijn:

  • conversie wordt het wettelijk uitgangspunt,
  • de aanspraak op bijzonder partnerpensioen wordt beperkt tot het tijdens het huwelijk opgebouwde partnerpensioen.

De nieuwe wet is uitsluitend van toepassing op scheidingen vanaf 2021. Voor scheidingen daarvoor blijft de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (VPS) van toepassing. Op basis van onderlinge afspraken is het wel mogelijk om nu reeds met de komende wetswijziging rekening te houden.

In het convenant, of vaststellingsovereenkomst worden alle gemaakte afspraken met betrekking tot de vermogensverdeling en de verdere financiële gevolgen van de scheiding vastgelegd. Het eventuele ouderschapsplan kan onderdeel uitmaken van het convenant. De opmaak van de genoemde documenten is onderdeel van de begeleiding.

 

In het convenant dient een fiscale paragraaf opgenomen te worden waarin alle fiscale gevolgen van de scheiding en de afspraken daarover worden vastgelegd. Dit geeft niet alleen duidelijkheid onderling, maar geeft ook duidelijkheid naar de fiscus.

In veel situaties is het na de scheiding verstandig en fiscaal voordelig om nog een keer gezamenlijk aangifte te doen. Mogelijk kunnen jullie gebruik maken van de mogelijkheid om over het jaar van scheiding aangifte te doen alsof jullie het gehele jaar nog fiscaal partners waren. De belastingaangifte maakt onderdeel uit van de begeleiding door BFPA.

Zie ook Belastingaangifte en scheiding.

In het geval dat de scheidingsprocedure via de rechter loopt, komen de hierna volgende onderwerpen in de procedure aan de orde:

 

Het verzoek tot echtscheiding, of het verzoek tot ontbinding van het partnerschap dient via de advocaat bij de rechtbank ingediend te worden. De kosten van de begeleiding door BFPA zijn inclusief de kosten voor het indienen van het verzoek via de advocaat.

In het geval van een eenzijdig verzoek tot scheiding, geeft de andere partner met deze verklaring aan, dat deze niet in verweer tegen het verzoek komt. Dit versnelt het proces.

Na de uitspraak van de rechter (beschikking) tekenen jullie beide de akte van berusting. De beschikking wordt daarna direct definitief. Door ondertekening hoeft de beroepstermijn niet afgewacht te worden.

Nadat de beschikking definitief is geworden kan de scheiding bij de burgerlijke stand ingeschreven worden.

Pendel bemiddeling

Wanneer het op basis van de onderlinge verhouding (nog) niet mogelijk is het scheidingsproces gezamenlijk te doorlopen, biedt pendel bemiddeling mogelijk uitkomst. De gezamenlijke begeleiding kan in dat geval aanvankelijk bestaan uit bemiddelingsgesprekken met ieder afzonderlijk. Tijdens het bemiddelingsproces wordt aan overeenstemming gewerkt op de belangrijkste knelpunten. Zodra het voor jullie beiden mogelijk is, worden de gesprekken gezamenlijk voortgezet.

Individueel advies en/of second opinion

Het kan zo zijn dat jullie er gezamenlijk niet uit kunnen komen. In dat geval is individuele begeleiding uiteraard ook mogelijk. Ook is het mogelijk om een berekening, voorstel of advies door BFPA te laten toetsen. De kosten voor individueel advies zijn afhankelijk van de persoonlijke situatie en wensen. Meer weten? Neem contact op voor een vrijblijvend oriënterend gesprek.

Voordelen begeleiding scheidingsproces door BFPA

Duidelijkheid over de totale kosten, dus geen onaangename verrassingen achteraf. De volledige juridische, fiscale en financiële begeleiding in één hand.

Initiatiefnemer BFPA

Even voorstellen: mijn naam is Frans Bekker, Financieel adviseur en planner, initiatiefnemer van BFPA. Ik ben ingeschreven in het Register Financieel Echtscheidingsadviseurs. Het RFEA register is een waarborg voor vakbekwaamheid en integriteit. Als RFEA ben ik gebonden aan de RFEA gedragscode en volg ik de uitspraken van de onafhankelijke RFEA geschillencommissie. Naast RFEA ben ik ook ingeschreven als Register Pensioendeskundige bij de Pensioenorde. Met betrekking tot vermogensverschuiving bij leven en overlijden, ben ik ingeschreven als Register Estate Planner (REP). Pensioen, andere toekomstvoorzieningen, vermogensverschuiving bij leven en overlijden, zijn belangrijke onderdelen van de financiële advisering in relatie tot uit elkaar gaan of scheiding.

Snel en betaalbaar

De doorlooptijd van het scheidingsproces kan kort zijn. De aanneemsom voor het gehele gezamenlijke advies- en begeleidingstraject  inclusief fiscale afwikkeling is vanaf € 1.250,00 inclusief btw. De aanneemsom is inclusief de eventuele advocaat-, of notariskosten gemoeid met het indienen van het echtscheidingsverzoek, of de medeondertekening van de beëindigingsovereenkomst. De kosten worden vooraf gespecificeerd. Jullie weten van te voren precies waar jullie qua kosten aan toe zijn.

Prijsindicatie

Naar aanleiding van het intakegesprek volgt er eerst een dienstverleningsvoorstel inclusief prijsopgave. Je wilt uiteraard vooraf weten waar je financieel aan toe bent. BFPA werkt uitsluitend op basis van een “fixed price”. Geen onaangename verrassingen achteraf! Een tarief indicatie is lastig op voorhand te geven. Het tarief hangt af van de persoonlijke omstandigheden en de specifieke wensen. Meer weten? Neem contact op voor een vrijblijvend oriënterend gesprek.

Werkwijze BFPA

BFPA werkt uitsluitend op basis van een door alle partijen geaccordeerde dienstverleningsovereenkomst in combinatie met de algemene voorwaarden en de privacy statement. De laatste twee kunnen alvast online bekeken worden en gedownload. De dienstverleningsovereenkomst is maatwerk op basis van de uitkomsten van het intakegesprek.